Endonezya
|
SNI Sertifikasyonu Endonezya Ulusal Standartları (SNI), BSN tarafından belirlenen ve Endonezya Cumhuriyeti sınırları içinde geçerli olan standartlardır. Bu, Endonezya’da üretilen veya ithal edilen her ürünün belirlenen standartlara uyması gerektiği anlamına gelmektedir. SNI, ilgili alanlarda yetkin uzmanların yanı sıra hükümet, akademi ve sanayi temsilcilerinden oluşan çok paydaşlı teknik komiteler tarafından hazırlanmaktadır. SNI, bazı ürünler için zorunlu, bazıları için isteğe bağlıdır. İthalinde SNI sertifikası alınması zorunlu olan ürünler HS Kodu bazında belirlenmiş olup, bunlar ilgili Bakanlıkların (Sanayi Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Tarım Bakanlığı, Denizcilik ve Balıkçılık Bakanlığı, Ulaştırma Bakanlığı vb.), regülasyonlarında yer almaktadır. SNI zorunluluğu bulunan ürünler listesi yıllar içerisinde güncellenmiş ve genişletilmiştir. Özellikle gıda güvenliği, tüketici elektroniği, çocuk güvenliği ve yapı malzemeleri gibi alanlarda bu zorunluluk öne çıkmaktadır. -Paketlenmiş gıda ürünleri: yağ, şeker, kahve, kakao, içecekler vb. -Gıda ambalajları -Çocuk ürünleri -Elektrikli ev aletleri -Klima ve fanlar -Elektrikli bileşenler: aydınlatma malzemeleri, kablo, priz vb. -Audio-video ürünleri -Motorlu araç güvenlik parçaları -Demir ve çelik ürünleri -İnşaat malzemeleri -Gübre Bu nedenle, birürüne yönelik SNI sertifikası zorunluluğu bulunup bulunmadığını öğrenmek için güncel düzenlemeleri kontrol etmek önemlidir. SNI zorunluluğu bulunan tüm ürünlerin güncel listesine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: https://bsn.go.id/main/berita/detail/11826/regulasi-teknis-sni-yang-diwajibkan Zorunlu SNI uygulaması hakkında daha fazla bilgi için bsn@bsn.go.id e-posta adresine de başvurulabilir. Zorunlu SNI uygulaması kapsamına girmeyen ürünler için ithalatta SNI Sertifikası alınması mecburi olmamakla beraber, SNI alınması halinde ürünlerin Endonezyalı tüketiciler tarafından tercih edilirliği artabilmektedir. Ürünlerin BSN tarafından hazırlanan standartlara uygunluğu SNI sertifikası yoluyla gösterilir. SNI ürün sertifikasyonu, bir ürünün SNI’da belirtilen gerekliliklere uygunluğunun denetim, test ve/veya muayene faaliyetleri yoluyla değerlendirilmesi faaliyetidir. Uygunluk değerlendirme faaliyeti, KAN tarafından akredite edilen ve Endonezya Sanayi Bakanlığı tarafından onaylanan kamu veya özel “Uygunluk Değerlendirme Kuruluşları” (LPK) tarafından yürütülür. Ürün belgelendirmesi yapan LPK’lar ise Lembaga Sertifikasi Produk (LSPro) olarak adlandırılmaktadır. Bu kuruluşlar, mevcut standartları karşıladığı değerlendirilen ürünlere, ürünün SNI gerekliliklerini yerine getirdiğini gösteren yazılı bir belge niteliğinde Uygunluk Sertifikası (Ürün Sertifikası) verir. SNI sertifikası başvurusu yalnızca Endonezya’da kurulmuş, gerçek veya tüzel kişiliğe sahip işletmeler tarafından yapılabilmektedir ve LSPro’lar başvuruyu Endonezya’da kayıtlı bir şirketten almak zorundadır. Diğer bir ifadeyle, yabancı ihracatçıların doğrudan başvuru yapmaları mümkün değildir; bu işlemler bir yerel temsilci (ithalatçı/ distribütör) aracılığıyla yürütülmelidir. KAN tarafından akredite edilen Uygunluk Değerlendirme Kuruluşlarının listesine aşağıdaki bağlantıda yer alan “Lembaga Sertifikasi Berdasarkan SNI ISO/IEC 17065” başlığından ulaşılabilir: https://kan.or.id/index.php/documents/terakreditasi/86-sertifikasi-produk-proses-dan-jasa BPOM Kaydı BPOM, Endonezya’da ithal edilen, yerel olarak üretilen, dağıtılan ve satılan insan tüketimine yönelik gıda, içecek, ilaç, sağlık takviyeleri, kozmetik ve benzeri ürünlerin güvenlik, kalite ve etiketleme standartlarını belirleyen ve denetleyen temel düzenleyici kurumdur. İthalat sürecinde BPOM, ürünlerin pazara girişinde nihai onay mercii olarak kritik bir rol oynamaktadır. Endonezya mevzuatına göre, ithal edilen veya yerel olarak üretilen ve aşağıda yer alan kategorilere giren tüm ürünlerin, Endonezya pazarında dağıtılmadan önce BPOM kaydının tamamlanması zorunludur: -İlaçlar (Obat) – Reçeteli ve reçetesiz ilaçlar -Geleneksel İlaçlar (Obat Tradisional) – Bitkisel ilaçlar, jamu vb. tedavi ürünleri -Sağlık Takviyeleri (Suplemen Kesehatan) – Vitaminler, mineraller, probiyotikler ve besin destek ürünleri -Kozmetikler (Kosmetik) – Cilt bakımı, saç bakımı, makyaj ürünleri, parfümler vb. -İşlenmiş Gıdalar (Pangan Olahan) – Paketlenmiş ve işlenmiş yiyecek ve içecekler -Kuazi İlaçlar (Obat Kuasi) – Kozmetik ile ilaç arasında kalan ürünler (antiseptik solüsyonlar, kovucu spreyler, ilaçlı sabunlar, vb.) BPOM kayıt işleminin doğrudan yabancı ihracatçı tarafından yapılması mümkün değildir. Bu işlemler bir yerel temsilci (ithalatçı/ distribütör) aracılığıyla yürütülmelidir. BPOM’daki onay süreci detaylı incelemeler, laboratuvar testleri ve etiketleme kontrolünü içerdiği için zaman alabilmektedir. Bu nedenle ihracatçıların, planlanma yaparken bu hususu dikkate almalarında fayda görülmektedir. BPOM’un güncel düzenlemeleri ve kayıt kılavuzlarına resmî internet sitesi üzerinden erişilebilir. BPOM’un internet sitesine https://www.pom.go.id/ adresinden ulaşılabilir. Helal Sertifikasyonu Endonezya’da helal ürün belgelendirme sistemi, 2014 tarihli 33 sayılı Helal Ürün Güvencesi Kanunu (Kanun No. 33/2014) ile oluşturulmuş ve bu kanun 17 Ekim 2019 tarihinde uygulamaya girmiştir. Bu düzenleme hem yurt içinde üretilen hem de ithal ürünler için alınması gereken helal sertifikasının çerçevesini belirlemiştir. Kanun yürürlüğe girmekle birlikte uygulama yönetmelikleri henüz tamamlanmamış olup, alt mevzuat yazımına ilişkin çalışmalar devam etmektedir. Bu kanunun uygulama yönetmeliği niteliğindeki 2021 tarihli 39 sayılı yönetmelik (2024 tarihinde güncellenmiştir) ile daha önce yalnızca hayvansal gıdaları kapsayan zorunlu helal sertifikasyon çok daha geniş ürün kategorilerine (gıda, içecek, ilaç, kozmetik, kimyasal ürünler, biyolojik ürünler, genetiği değiştirilmiş ürünler ve tüketim malları) yayılmıştır. Endonezya mevzuatı gereğince helal sertifikası alınması hayvansal tüm ürünlerin ithalinde zorunludur. Hayvansal olmayan diğer bazı ürün grupları için de ilk kez bu yönetmelik ile ürün bazlı kademeli geçiş tarihleri belirlenmiştir ancak bu tarihlerde 2024 yılında yapılan mevzuat düzenlemesi ile değişikliğe/ötelemeye gidilmiştir. Buna ek olarak helal sertifikasyon sürecinin düzenlenmesi, Diyanet İşleri Bakanlığı (MORA) gözetiminde yeni kurulan BPJPH’ye bırakılmıştır. BPJPH, hem yerli hem de ithal ürünlerde helal uygunluğunu temin etmekle yükümlü olduğundan, Endonezya pazarına girişte kritik bir otorite konumundadır. 18 Ekim 2024 tarihinde yayınlanan 2024 tarihli ve 42 sayılı mevzuat ile 2021 tarihli ve 39 sayılı yönetmelikte değişikliğe gidilmiştir. Bu kapsamda daha önce belirlenen geçiş süreleri 2026, 2029, 2034 ve 2039 yıllarına kadar uzatılmıştır. Mevzuat kapsamındaki ürün/hizmet grupları için farklı geçiş süreleri tanımlanmış olup, özet bir tablo aşağıda yer almakla birlikte, detaylar için ilgili mevzuata başvurulması gerekmektedir. Söz konusu mevzuat değişikliği kapsamında önemli hususlardan biri başlangıçta 17 Ekim 2024 tarihinde yürürlüğe girmesi planlanan işlenmiş gıda ve içecekler de dahil olmak üzere tüm ithal gıda ve içecek ürünlerinde helal sertifikası bulundurma zorunluluğunun, Endonezya makamlarınca belirlenecek ileri bir tarihe ertelenmesi olmuştur. Mevzuatta bu tarih kesin olarak belirtilmemekle birlikte, en geç 17 Ekim 2026’ya kadar belirleneceği ifade edilmiştir. Bu sebeple ihracatçılarımızın, zorunlu uygulama tarihinden önce yeni düzenlemeye uyum sağlamalarında fayda görülmektedir.
Buna ek olarak, helal olmayan ürünlerin Endonezya pazarına girişi de mümkün olup, bu ürünlerin pazara girişine ürün ambalajlarında BPJPH ve BPOM’un ilgili mevzuatı çerçevesinde belirlenen yazı, görsel veya işaretleme yoluyla söz konusu ürünün “helal olmadığına” dair açık bilgilendirme yapılması koşuluyla izin verilmektedir. İthal ürünler için helal sertifikasyonu iki şekilde gerçekleştirilebilmektedir. Bu kapsamda, doğrudan Endonezya’da BPJPH tarafından akredite edilen kuruluşlara başvurarak sertifika alınması veya BPJPH ile Karşılıklı Tanıma Anlaşması imzalamış (Mutual Recognition Agreement-MRA) yabancı helal belgelendirme kuruluşlarına başvurularak sertifika alınması mümkündür. Yabancı helal sertifikasyon kuruluşlarının tanınması, yetki kapsamı ve süresi, BPJPH tarafından belirlenmektedir. Diğer bir ifadeyle, Endonezya çapraz ülke veya sınır ötesi helal sertifikasyonunu karşılıklı tanıma veya kabul çerçevesinde kabul etmemektedir. Bu kapsamda, ülkeler arası karşılıklı tanıma anlaşmaları da kritik rol oynamaktadır. Türkiye açısından, Helal Akreditasyon Kurumu (HAK) ile BPJPH arasında 18 Kasım 2022’de imzalanan Mutabakat Zaptı ile süreç başlatılmıştır. Hâlihazırda Türkiye’den "GİMDES (Gıda ve İhtiyaç Maddeleri Denetim ve Sertifikalandırma Araştırmaları Derneği)" ve "Hafsa Helal Sertifikasyon Hizmetleri ve Gıda Dış Tic. Ltd. Şti" BPJPH tarafından tanınan kuruluşlar arasında yer almakta olup, bu kuruluşlardan alınan helal belgeleri Endonezya’da geçerli kabul edilmektedir. Yukarıda bahsi geçen kuruluşlara ek olarak, HAK tarafından akredite edilen diğer helal uygunluk değerlendirme kuruluşlarının bazılarının da BPJPH nezdindeki başvuru süreçleri devam etmekte olup, en güncel listeye aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilmektedir. Arama bölümüne ülke ismi girildiğinde o ülkeden BPJPH tarafından tanınan kuruluşların bilgilerine ulaşılabilmektedir. https://bpjph.halal.go.id/datalhln/ BPJPH’nin internet sitesine https://bpjph.halal.go.id/ adresinden ulaşılabilir. Tarım Ürünleri İthalatında İhracatçı Ülkelerin Gıda Güvenliği Test Laboratuvarlarının Kaydı Tarım ürünleri ithalatı, Endonezya Tarım Bakanlığı’nın “Bitki Kökenli Taze Gıda İhracat ve İthalatına Yönelik Gıda Güvenliği Denetimleri Yönetmeliği” çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. Bu çerçevede, tarım ürünleri ithalatına “Ülke Onayı” almış ülkeler menşeli olmak, Endonezya yetkili kurumlar tarafından “Onaylanmış Laboratuvar”lara sahip olmak ve belirlenen ürünlere bu laboratuvarlarda analiz yaptırmış olmak kaydıyla izin verilmektedir. Bu kapsamda, tarım ürünlerinin Türkiye’den ithalatına Endonezya Tarım Bakanlığınca ilgili ürün için onaylanmış olan bir laboratuvarımızda yapılan analiz sonucunda uygunluk belgesi alınması şartıyla ve ayrıca nakliyeden önce elektronik ortamda ön bildirim yapılması koşuluyla izin verilmektedir. Söz konusu düzenleme kapsamında, 2022 yılında 15 Türk kamu laboratuvarı Endonezya’nın ilgili makamından onay almış ve Türkiye menşeli 20 tarım ürününün (avokado, limon, kuru üzüm, erik, mısır, buğday, fındık, bezelye, portakal, domates, çay (siyah ve yeşil), kiraz, üzüm, elma, kayısı, incir, greyfurt, yeşil misket limon, turunç meyvesi ve mandalina) Endonezya’ya ihracatına mevzuatın şartlarına uygun şekilde ihraç edilmesi kaydıyla izin verilmiştir. Ancak, 23 Nisan 2025 tarihli itibariyle, 15 adet laboratuvarımızın 2022-2025 dönemini kapsayan kayıt geçerlilik süresi sona ermiş ve yukarıda sayılan tarım ürünlerinin Türkiye'den Endonezya’ya ihracatı geçici olarak askıya alınmıştır. Tarım ve Orman Bakanlığımız tarafından yürütülmekte olan ülkemiz gıda güvenliği test laboratuvarı kayıt yenileme başvurusu süreci halihazırda devam etmekte olup, süreç tamamlandığında ihracat işlemlerine devam edilebilecektir. Endonezya Tarım Bakanlığı Nezdindeki İzinler Endonezya’nın yerel mevzuatı kapsamında, ülkeye et, süt ve bunların işlenmiş ürünleri dahil olmak üzere hayvansal kaynaklı ürünlerin ihraç edilebilmesi için söz konusu ürünlerin Endonezya Tarım Bakanlığı tarafından onaylanmış yabancı tesislerden gelmesi ve bu tesislerin, yerinde denetim ve sertifikasyon süreçlerinden geçmesi zorunludur. Kapsama giren ürün grupları arasında et ve et ürünleri (kırmızı et, kanatlı eti, işlenmiş et ürünleri vb.), süt ve süt ürünleri, yumurta ve yumurta ürünleri, balık ve su ürünleri, bal ve arıcılık ürünleri (arı sütü, propolis vb.) jelatin ve kolajen gibi hayvansal kaynaklı ürünler ve evcil hayvan maması (petfood) bulunmaktadır. Söz konusu değerlendirme süreci 3 aşamalı olup (masa başı belge incelemesi, yerinde inceleme, değerlendirme) süreç aşağıda özetlenmektedir. Ayrıca üç aşama için ayrı ayrı ödenmesi gereken harçlar bulunmaktadır. Birinci aşamada; Endonezya Tarım Bakanlığı değerlendirmesi için öncelikle anılan Bakanlıktan alınan “Ülke Formu” ve “Firma Formu” düzenlenir; ülke formu T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından doldurularak onaylanır, firma formu da ilgili firma tarafından doldurulur ve Tarım ve Orman Bakanlığımızca onaylanır; akabinde anılan formlar Endonezya Tarım Bakanlığına diplomatik yollardan iletilir. Birinci aşama olan belge incelemesine geçilebilmesi için Endonezya Tarım Bakanlığı tarafından yapılan bildirime müteakip yedi gün içinde bir harç bedeli yatırılması gerekmektedir. Başvuru dosyasında eksiklikler var ise, belli bir süre içerisinde tamamlanması talep edilir. Bu eksiklerin tamamlanmasından sonra bir sonraki aşamaya geçilebilmesi için yeniden bir harç bedeli yatırılması gerekmektedir. Yerinde inceleme için gerekli masrafların karşılanması ihracatçı firmamız tarafından kabul edilirse, Bakanlık yetkililerince ihracatçı firmaya ikinci aşama çerçevesinde yerinde inceleme yapılır. Üçüncü ve son aşamada tüm belgeler ve ürünler nihai değerlendirmeye tabi tutulur ve karar verilir. Uygulama kapsamına giren ürünlerin HS kodlarına ve bu çerçevede Endonezya Tarım Bakanlığı tarafından onaylanmış ülke ve firmalara/tesislere ilişkin bilgilere aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilmektedir. https://simrek.ditjenpkh.pertanian.go.id/persyaratan-tatacara Diğer Bakanlıklar Nezdindeki İzinler Bazı ürünlerin ithalatında; Endonezya ithalat mevzuatı çerçevesinde Sağlık Bakanlığı, Çevre Bakanlığı, Orman Bakanlığı, Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı, Posta ve Telekomünikasyon Genel Müdürlüğü, Nükleer Enerji Ajansı (BAPETEN) gibi kurum ve kuruluşlardan alınacak ithalat izni veya tavsiye mektubu gibi belgeler aranmaktadır. Karantina İşlemleri 2023 yılında yapılan yasal düzenlemelerle Bakanlık seviyesinde bir kurum olarak kurulan Endonezya Karantina Otoritesi (Barantin), hayvan ve hayvansal ürünler, balık ve balıkçılık ürünleri ile bitki ve bitkisel ürünlerin sınır kontrolleri ve karantina uygulamalarından sorumlu ulusal otoritedir. Daha önce Tarım Bakanlığı ile Balıkçılık ve Denizcilik İşleri Bakanlığı’nın görev alanında bulunan bu yetkiler Barantin’e devredilerek tek bir çatı altında toplanmıştır. Kurum, ithalatta gıda güvenliği, hayvan ve bitki sağlığını güvence altına almak amacıyla risk değerlendirmesi, laboratuvar testleri, denetim ve gözetim faaliyetleri yürütmekte; yalnızca onaylı ülkelerden ve yetkilendirilmiş tesislerden gelen ürünlerin girişine izin vermektedir. Bunlara ek olarak gerekli hallerde ön bildirim, sınır kontrolü, karantina uygulaması veya ret ve geri gönderme işlemleri de Barantin tarafından uygulanmaktadır. Etiketleme Genel uygulama açısından ele alındığında, Endonezya mevzuatı gereğince tüm ithal tüketici ürünlerinde, ürünün içeriği, kullanım talimatları, son kullanma tarihi ve ithalatçının ad/adres bilgilerinin Endonezya dilinde (Bahasa Indonesia) açık ve okunabilir şekilde etiket üzerinde yer alması gerekmektedir. Ayrıca etiketlemenin ürün Endonezya gümrüklerine ulaşmadan önce veya ulaştığında yapılmış olması gerekmektedir. Endonezya Ticaret Bakanlığı tarafından 2021’de yayımlanan 25/2021 sayılı mevzuat ile elektronik, inşaat malzemeleri, otomotiv yedek parçaları, tekstil ürünleri gibi belirli ürün gruplarına yeni etiketleme zorunlulukları getirilmiştir. Helal ve helal olmayan ürünlere ilişkin olarak, Endonezya helal mevzuatı uyarınca ihracatçıların hem helal hem de helal olmayan ürünler için BPJPH tarafından belirlenmiş olan etiketleme kurallarına uymaları zorunludur. İthal edilen helal ürünlerde, Endonezya’nın resmi helal etiketi ambalaj üzerinde açık ve görünür şekilde yer almalı, bu etiket BPJPH’nin resmi helal logosunu ve BPJPH’den alınmış yabancı helal sertifikasının kayıt numarasını içermelidir. Ürün üzerinde, sertifikayı düzenleyen yabancı helal sertifikasyon kuruluşunun logosu da BPJPH logosu ve sertifika numarasıyla birlikte kullanılabilir; ancak bu uygulama isteğe bağlıdır. Ayrıca, BPJPH’nin 145/2022 sayılı Etiketleme Düzenlemesi kapsamında, helal etiketlerinde tercih edilen renk mor olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte, teknik sebepler nedeniyle mor rengin kullanılamadığı durumlarda siyah-beyaz etiketleme de kabul edilmektedir. Helal olmayan ürünlerde ise, ürünün helal olmadığını belirten etiket veya açıklamanın ambalaj ya da ürün üzerinde yer alması zorunludur. Bu işaretleme yazı, sembol veya görsel şeklinde olabilir. Etiketin kolayca görülebilir, çıkarılamaz ve zarar görmeyecek şekilde dayanıklı olması gerekmektedir. Ayrıca, helal olmayan içeriklerin tüketici tarafından rahatlıkla ayırt edilebilmesi için farklı renklerle belirtilmesi zorunlu kılınmıştır. |
