Kanada
Kanada’da gümrük işlemlerinden Kanada Sınır Hizmetleri Kurumu (Canada Border Services Agency - CBSA) sorumludur. Kanada’da ithalat beyanları Single Window Initiative (SWI) sistemi üzerinden dijital olarak yapılmakta, sistem CBSA ile 17 federal kurum arasında veri paylaşımını sağlamaktadır. Bu sayede ürünlerin ilgili teknik, sağlık ve güvenlik düzenlemelerine uygunluğu dijital ortamda denetlenmektedir.
Kanada’ya gönderilen ürünlerin doğru GTİP (HS) kodu, menşe ülkesi ve gerekli uygunluk veya sertifikasyon belgeleri ile birlikte beyan edilmesi gerekmektedir. CBSA, beyan edilen bilgilerin doğruluğunu denetleyebilmekte veya fiziksel kontrol uygulayabilmektedir. Bu nedenle, ihracatçıların sevkiyat öncesinde Kanada’daki ithalatçılarıyla koordineli çalışarak ürünün sınıflandırması, belge gereklilikleri ve izin süreçleri konusunda tam uyum sağlamaları gerekmektedir.
CBSA, gümrük işlemlerini yürütürken ürünün niteliğine göre farklı federal kurumlarla iş birliği içinde denetim yapmaktadır. Bu kurumlar, gıda güvenliği, sağlık, çevre, enerji verimliliği, ulaştırma güvenliği veya ithalat izinleri gibi alanlarda düzenleyici sorumluluk taşımaktadır. Hangi ürün ve düzenlemeden hangi kurumun sorumlu olduğu, CBSA tarafından hazırlanan referans sayfada yer almaktadır:
Tablo: Kurumlar ve Sorumluluk Alanları
|
Kurum |
Sorumlu Ürün |
Görev Alanı |
İlgili Mevzuat |
İnternet Sitesi |
|
Canadian Food Inspection Agency (CFIA) |
Gıda, et, süt, deniz ürünleri, taze meyve–sebze, tohum, canlı hayvan, bitki |
Gıda güvenliği, hayvan ve bitki sağlığı, ithalat öncesi sertifikasyon ve karantina denetimleri |
Safe Food for Canadians Act; Health of Animals Act; Plant Protection Act |
|
|
Health Canada (HC) |
İlaçlar, tıbbi cihazlar, kozmetikler, pestisitler, tüketici ürünleri |
Sağlık güvenliği, ürün lisanslama, etiketleme ve piyasaya arz denetimleri |
Food and Drugs Act; Pest Control Products Act; Consumer Product Safety Act |
|
|
Environment and Climate Change Canada (ECCC) |
Tehlikeli atıklar, kimyasallar, yakıtlar, |
Çevre koruma, sürdürülebilirlik, tehlikeli madde kontrolü ve emisyon standartları |
Canadian Environmental Protection Act |
|
|
Global Affairs Canada (GAC) |
Çelik, alüminyum, tekstil, savunma ekipmanları ve diğer kontrollü mallar |
İthalat/İhracat izinleri, kotalar ve ticaret kontrol listeleri |
Export and Import Permits Act |
|
|
Transport Canada (TC) |
Motorlu taşıtlar, uçak parçaları, denizcilik ekipmanları, tehlikeli madde kapları |
Ulaştırma güvenliği, araç standartları (CMVSS), Dangerous Goods Regulations |
Motor Vehicle Safety Act; Transportation of Dangerous Goods Act |
|
|
Natural Resources Canada (NRCan) |
Yapı malzemeleri, enerji tüketen cihazlar (beyaz eşyalar, motorlar |
Enerji verimliliği standartları, etiketleme ve performans standartları |
Energy Efficiency Act; Explosives Act; Forestry Act |
|
|
Innovation, Science and Economic Development Canada (ISED) |
Telekomünikasyon cihazları, radyo ekipmanları, elektrikli/elektronik ürünler, ölçüm cihazları |
Teknik gereklilikler, elektromanyetik uyumluluk (EMC), radyo frekans ve ölçüm doğruluğu standartları |
Radiocommunication Act; Weights and Measures Act; Telecommunications Act |
|
|
Competition Bureau Canada |
Tekstil, mücevher, tüketici ürünleri |
Etiketleme, rekabeti koruma, haksız ticari uygulamaları önleme |
Competition Act, Textile Labelling Act, Precious Metals Marking Act |
Canadian Food Inspection Agency (CFIA)
CFIA, Kanada’ya ithal edilen gıda, hayvan ve bitki ürünlerinin sağlık ve güvenlik standartlarına uygunluğunu denetler. Et, süt, balık, deniz ürünleri, taze meyve-sebze, tohum, canlı hayvan, hayvansal yan ürünler ve bitki materyalleri, ahşap paketleme ürünleri, uluslararası atık ve kullanılmış makine ve ekipmanlar gibi ürünler bu kurumun sorumluluğundadır.
Gıda ürünlerinin sağlık, hijyen, etiketleme ve izlenebilirlik standartlarını denetler. Ayrıca, gıda ve tarım ürünlerinin ihracat ve ithalat sertifikasyon süreçlerinin büyük bölümünü yönetir.
CFIA, ithalat öncesinde uygun sertifikaların (örneğin sağlık veya veteriner sertifikası) alınmasını zorunlu kılar ve ülkeye girişte CBSA ile koordineli olarak belge incelemesi veya fiziksel kontrol gerçekleştirebilir.
Kanada’nın “gıda ürünleri” ithalatında gerekli belge ve standartlarla ilgili bilgilere aşağıda yer alan adresten gümrük tarife pozisyonu ile sorgulama yapılarak erişilebilmektedir.
Gıda ithalatı yapan Kanada’daki ithalatçı şirketlerin CFIA tarafından onaylanan Kanadalılar için Güvenli Gıda Lisansı (Safe Food for Canadians-SFC Licence) alması zorunludur. Söz konusu lisans hakkında detaylı bilgiye aşağıda yer alan bağlantıdan erişilebilmektedir.
Global Affairs Canada (GAC)
GAC, Export and Import Permits Act kapsamında belirli ürünlerin ithalatında izin ve kota yönetimi yapar. Çelik, alüminyum, tekstil, savunma ürünleri gibi kontrol altındaki ürünlerin izin ve lisansları GAC tarafından düzenlenir. Kurum, ithalatçılardan önceden izin alınmasını şart koşar, CBSA ise sınırda GAC tarafından verilen lisansların geçerliliğini doğrular.
Kanada'da ihracat ve ithalatı kontrole tabi ürünlere ilişkin ürün listesine https://www.international.gc.ca/controls-controles/prod/index.aspx?lang=eng adlı linkten erişim sağlanması mümkündür.
Health Canada (HC)
Health Canada, insan sağlığını etkileyebilecek ilaçlar, tıbbi cihazlar, kozmetikler, pestisitler, kimyasal maddeler, gıda katkı maddeleri ve tüketici ürünleri gibi ürünlerin güvenliğinden sorumludur.
Ayrıca, kimyasallar gibi tehlikeli madde olarak addedilen“ithalatı konrole tabi ürünlerin satışı ve ithalatı ile ilgili konuları düzenlemektedir.
Kurum, bu ürünlerin Kanada mevzuatına uygun şekilde ruhsatlandırılması, etiketlenmesi ve piyasaya arz edilmesi için gerekli düzenlemeleri uygular.
Environment and Climate Change Canada (ECCC)
ECCC, çevreyi etkileyen veya koruma altındaki unsurlarla ilişkili ürünlerde denetim yapar. Tehlikeli atık ve kimyasalların ithalatı, nesli tükenme veya tehdit altında olan bitki ve hayvan türleri, korunan türlerden elde edilen ürünler (örneğin deri, kürk, ahşap), ozon tabakasını incelten maddeler, yakıtlar ve emisyonla ilişkili ürünler bu kapsamda yer alır.
Natural Resources Canada (NRCan)
NRCan, enerjiyle ilişkili ürünlerin verimlilik, performans ve etiketleme standartlarını denetler. Beyaz eşya, ev aletleri, aydınlatma ürünleri, motorlar, ısıtma-soğutma sistemleri gibi enerji tüketen cihazların asgari enerji verimliliği ve etiketleme gerekliliklerine uygunluğunu denetler.
Ayrıca, yapı malzemeleri ve inşaatta kullanılan enerjiyle ilişkili ekipmanların enerji verimliliği standartlarını da belirler ve denetler.
Innovation, Science and Economic Development Canada (ISED)
ISED, telekomünikasyon, elektrikli ve elektronik cihazlar, radyo ekipmanları, ölçüm aletleri ve laboratuvar cihazları gibi ürünlerde teknik düzenlemeleri belirler. Kurum, bu ürünlerin elektromanyetik uyumluluk (EMC), radyo frekans emisyonu, güvenlik ve ölçüm doğruluğu standartlarına uygun olmasını denetlemektedir.
Competition Bureau
Piyasada adil rekabetin korunması ve tüketici aldatmalarının önlenmesi amacıyla faaliyet gösteren federal kurumdur.
Kurum, tekstil, mücevher ve gıda dışı ürünlerde etiketleme ve ambalaj bilgilerinin doğruluğunu denetler. Ayrıca reklam, çevresel iddialar (environmental claims), fiyat indirimleri, ürün performansı ve menşe beyanları gibi konularda da yanlış veya yanıltıcı ticari uygulamaları önlemeyi amaçlar.
Transport Canada (TC)
Transport Canada, ulaştırma güvenliği ve araç standartlarından sorumlu kurumdur. Özellikle motorlu taşıtlar, uçak parçaları, deniz taşımacılığı ekipmanları ve tehlikeli madde taşıma kapları bu kurumun düzenlemeleri kapsamındadır.
- Karantina İşlemleri
Kanada’da mallara yönelik karantina uygulamaları, ülkeye zararlı organizmaların, hastalık etmenlerinin ve biyolojik risklerin girişini önlemek amacıyla yürütülmektedir.
Karantina işlemleri Canadian Food Inspection Agency (CFIA) tarafından yürütülmekte, sınır girişlerinde ise Canada Border Services Agency (CBSA) tarafından uygulanmaktadır. Karantina uygulamaları, Plant Protection Act, Health of Animals Act ve Safe Food for Canadians Act mevzuatları kapsamında yürütülmektedir.
Uygulamalar, özellikle canlı hayvanlar, hayvansal ürünler, bitkiler, tohumlar, meyve-sebze, odun materyalleri, toprak ve ahşap ambalajlar gibi biyolojik risk taşıyan ürünleri kapsamaktadır.
Karantina uygulamaları risk temelli olup, zararlı veya hastalık tespit edilmesi halinde ürün imha edilmekte, iade edilmekte veya belirli bir süre gözetim altında tutulmaktadır.
- Etiketleme
Gıda Dışı Ürünlerde Etiketleme Gereklilikleri
Gıda dışı ürünlerin etiketleme esasları, Consumer Packaging and Labelling Act kapsamında belirlenmektedir. Etiketlerde yanıltıcı veya yanlış beyanlara yer verilmemesi gerekmektedir.
Zorunlu bilgiler; ürünün adı (product identity), net miktarı (net quantity) ve üretici, ithalatçı veya satıcının adı ve adresidir (dealer’s name and principal place of business). Bu bilgilerin tamamı İngilizce ve Fransızca olarak ve eşit büyüklükte yer almalıdır. Satıcı adı ve adresi gibi bazı bilgiler yalnızca tek dilde yazılabilir.
Ayrıca, Québec’te satılan ürünlerde Fransızca, ambalaj ve etiket üzerindeki tüm bilgelerde zorunludur. Fransızca metin, ürün adı, açıklama ve talimatlar dahil tüm ifadelerde yer almalı ve İngilizce veya diğer dillerle ile eşit görünürlükte olmalıdır.
Detaylı bilgilere aşağıda yer alan bağlantılardan ulaşılabilmektedir.
Gıda Ürünleri Etiketleme Gereklilikleri
Kanada’da gıda ürünleri, tüketicilere doğru ve eksiksiz bilgi sunulmasını sağlamak amacıyla Canadian Food Inspection Agency (CFIA) tarafından belirlenen etiketleme kurallarına tabidir.
Etiketlerdeki temel bilgiler hem İngilizce hem de Fransızca olarak yer almalı ve aşağıdaki unsurları içermelidir:
- Ürünün adı (Common name)
- Menşe ülke (Country of origin)
- Üretim ve son kullanma tarihi ile saklama koşulları (Date markings and storage instructions)
- Üretici veya dağıtıcı bilgileri (Name and principal place of business)
- Ürün radyasyonla işlem görmüşse bunun belirtilmesi (Irradiated foods)
- Etiketin açık ve okunabilir biçimde yerleştirilmesi (Legibility and location)
- İçindekiler ve alerjen bilgileri (List of ingredients and allergens)
- Net miktar (Net quantity)
- Besin değeri tablosu (Nutrition labelling)
- Tatlandırıcı içerip içermediği (Sweeteners)
CFIA ayrıca, alerjen beyanları, “glutensiz” ifadeleri, sağlık beyanları ve organik sertifikasyonlar gibi özel ibarelere ilişkin de rehberlik sağlamaktadır. Bunun yanında; alkollü içecekler, çikolata, şekerleme ve atıştırmalıklar, yağlar, balık ve deniz ürünleri, taze meyve-sebze, bal, et ve kümes hayvanı ürünleri gibi belirli ürün grupları için ek etiketleme kuralları uygulanmaktadır.
Tüm ambalajlı gıdalarda, ürünün besin içeriğine ilişkin bilgileri içeren Nutrition Facts Table bulunması zorunludur.
Detaylı bilgilere aşağıda yer alan bağlantılardan ulaşılabilmektedir.
Ayrıca, Health Canada tarafından 20 Temmuz 2022’de kabul edilen düzenleme uyarınca, 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren ön paketli gıdalarda, Front-of-Package (FOP) Nutrition Symbol olarak adlandırılan yeni bir uyarı etiketi kullanımı zorunlu hale gelecektir. Bu semboller, doymuş yağ, şeker veya sodyum oranı yüksek ürünlerde ambalajın ön yüzünde yer alacak ve tüketicilerin gıdanın besin değerini hızlı biçimde değerlendirebilmesini amaçlayacaktır. Düzenlemenin uygulanması CFIA tarafından denetlenecektir.
FOP etiketine ilişkin detaylı bilgiye aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilmektedir.
Tekstil Ürünleri
Textile Labelling Act kapsamında, tekstil ürünlerinin etiketlerinde lif içeriği (yüzde oranlarıyla), üretici veya ithalatçı adı ve bakım talimatlarının yer alması zorunludur. Etiketlerin hem İngilizce hem de Fransızca olarak hazırlanması gerekmektedir.
Çevresel Etiketleme
Kanada’da geri dönüştürülebilir ve çevre dostu paketleme uygulamaları giderek yaygınlaşmaktadır. Bu kapsamda, çevresel iddialarda (eco-friendly, biodegradable, recyclable) bulunulacaksa bu ifadelerin kanıtlanabilir ve doğrulanabilir olması gerekmektedir. Yanıltıcı çevre beyanları yaptırımla karşılaşabilmektedir.
Ayrıca, çevresel etkileri azaltmak amacıyla tek kullanımlık plastik ürünlerin (örneğin poşet, pipet, çatal-bıçak, karıştırıcı ve gıda kapları) üretimi, ithalatı ve satışı yasaklanmıştır.
- Bitki Sağlığı Önlemleri
Kanada’da bitki sağlığının korunmasından sorumlu kurum Canadian Food Inspection Agency (CFIA)’dır. CFIA, bitki zararlılarının (böcek, mantar, bakteri, virüs, nematod, yabancı ot vb.) ülkeye girişini engellemek amacıyla denetimler yapmaktadır.
Kanada’ya bitkisel ürün ithalatı, ürünün türüne ve menşeine göre değişen sıkı düzenlemelere tabidir. İthalatçılar, sevkiyat konusu ürün ve ambalaj malzemeleri için geçerli bitki sağlığı gerekliliklerini CFIA’nın “Automated Import Reference System (AIRS)” üzerinden kontrol etmekle yükümlüdür:
Bazı ürünlerin (örneğin tohum, fide, süs bitkisi vb.) ithalatı için ithalat izni (import permit) ve/veya Bitki Sağlığı Sertifikası (Phytosanitary Certificate) zorunludur. Sertifika ve izin gerekip gerekmediği CFIA’nın “Automated Import Reference System (AIRS)” veri tabanı üzerinden gümrük tarife kodu girilerek öğrenilebilmektedir.
İthal edilen bitkilerin zararlı organizmalar taşımaması gerekir. Potansiyel karantina zararlısı tespit edilmesi halinde, CFIA sevkiyatı karantina altına alabilir, iade edebilir veya imha edebilir. CFIA, zararlı risk değerlendirmesi (Pest Risk Assessment) sonucuna göre ithalat izni verebilir veya reddedebilir. Detaylı bilgiye aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilmektedir.
Düzenlemeye tabi zararlılara ilişkin listeye ise aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilmektedir.
Ayrıca, ahşap ambalaj malzemeleri (palet, kasa, destek tahtası vb.) ise ısıl işlem görmüş olmalı ve ISPM 15 standardına uygun işaret taşımalıdır.
- Hayvan Sağlığı Önlemleri
Kanada’da hayvan sağlığının korunmasından sorumlu kurum Canadian Food Inspection Agency (CFIA)’dır. Hayvansal ürünlerin ithalatı, çok sayıda düzenlemeye tabi olup, Kanada bu alanda oldukça korumacı bir yaklaşım benimsemektedir.
Hayvansal ürünlerin (et, süt, yumurta, balık, bal, canlı hayvan vb.) Kanada’ya ithalatı, ürün türüne, menşe ülkeye ve işleme düzeyine bağlı olarak farklı düzenlemelere tabidir.
İthalat öncesinde ihracatçı ülkenin yetkili veteriner otoritesi ile Kanada arasında ikili bir veteriner sağlık sertifikası (zoosanitary certificate) üzerinde mutabık kalınmış olmalıdır.
Bu sertifikalar ürünün menşei, üretim ve işleme koşulları, hastalıklardan arındırılmış olması gibi bilgileri içerir.
İthalat öncesinde ihracatçı ülkenin yetkili veteriner otoritesi ile Kanada arasında ikili bir veteriner sağlık sertifikası (zoosanitary certificate) üzerinde mutabık kalınmış olmalıdır.
Bu sertifikalar ürünün menşei, üretim ve işleme koşulları, hastalıklardan arındırılmış olması gibi bilgileri içerir.
İthalatçılar ve ihracatçılar, her ürün için geçerli ithalat koşullarını CFIA’nın Automated Import Reference System (AIRS) üzerinden kontrol etmelidir:
Et ve Et Ürünleri:
Kanada, yalnızca onaylı tesislerden gelen ve CFIA ile ihracatçı ülke arasında onaylı sağlık sertifikasına sahip et ürünlerinin ithalatına izin vermektedir
Türkiye şu anda CFIA tarafından et ve et ürünleri ihracatı için onaylı ülke listesinde yer almamaktadır. AIRS sisteminden de görülebileceği üzere, Türkiye’den et ve et ürünleri ithalatı yasaklı durumdadır.
Süt ve Süt Ürünleri:
Kanada’ya süt ve süt ürünleri ithalatında, hayvan hastalıklarının ülkeye girişini önlemeye yönelik sıkı sağlık önlemleri uygulanmaktadır. Türkiye, CFIA’in şap hastalığından (Foot and Mouth Disease – FMD) ari ülkeler listesinde yer almamakta olup, süt ithalatı yasaklı durumdadır.
Ancak, yoğurt ve peynir gibi fermente ürünler, gerekli gıda güvenliği koşullarının sağlanması sahibi olması durumunda ithalata uygun
(approved) kabul edilmektedir.
Ürün bazında geçerli ithalat koşullarını CFIA’nın Automated Import Reference System (AIRS) üzerinden kontrol edilebilmektedir.
Balık ve Su Ürünleri:
CFIA’nın Hassas Su Ürünleri Türleri Listesinde (https://inspection.canada.ca/en/animal-health/aquatic-animals/diseases/susceptible-species) yer alan ürünlerin Türkiye’den ithalatı yasaklı durumdadır (levrek ve çipura hariç). Ancak, ürün güvenli formda olduğunda (içi boşaltılmış balıklar, fileto, tütsülenmiş, tuzlanmış, salamura edilmiş veya kurutulmuş gibi) Kanada’ya ihracatına bir engel bulunmamaktadır.
Hassas Su Ürünleri Türleri Listesinde yer almayan su ürünlerinin ithalatında ise bir yasak bulunmamaktadır.
Ayrıca, Türkiye menşeli kültür yoluyla yetiştirilmiş ölü levrek ve çipuranın Veteriner Sağlık Sertifikası (Zoosanitary Certificate) düzenlenerek ithal edilmesi mümkündür. CFIA, Türkiye’den levrek ve çipura ithalatında uyguladığı yasağı 8 Eylül 2025 tarihinde kaldırmıştır.
Yumurta ve Yumurta Ürünleri:
Kanada’ya taze yumurta ve yumurta ürünlerinin ithalatında uygulanan kısıtlamalar, özellikle kuş gribi (Highly Pathogenic Avian Influenza – HPAI) gibi hastalıkların yayılmasını önlemeye yöneliktir. Türkiye, CFIA’nın “HPAI-free countries” listesinde yer almamakta olup, Kanada’ya yumurta ithalatı yasaktır durumdadır.
Bal:
Bal ithalatında bir yasak bulunmamaktadır.
- Helal Belgelendirme
Kanada’da Müslüman nüfusun son yirmi yılda hızlı artışı, helal gıda pazarının da önemli ölçüde büyümesini sağlamıştır. Müslüman nüfus 2 milyon kişiye ulaşmış ve toplam nüfusa oranı %5’a yükselmiştir. Ontario, yaklaşık 1 milyon müslüman ile en büyük müslüman nüfusa sahip eyalet konumundadır.
Kanada mevzuatına göre bir ürün “helal” olarak etiketlenecek veya tanıtılacaksa, bu beyanın doğru ve belgelenebilir olması gerekir. Etiketlerde ayrıca sertifikayı veren kuruluşun adının belirtilmesi zorunludur.
Helal ürünlerin güvenilirliğini sağlamak amacıyla ülkede çeşitli bağımsız ve özel sertifikasyon kuruluşları faaliyet göstermektedir. Başlıca kuruluşlar şunlardır:
- Halal Monitoring Authority (HMA)
- Halal Product Development Services
- ISNA Halal Certification Agency
- Islamic Food and Nutrition Council of Canada (IFANCC)
- Halal Montreal Certification Authority
- Canadian Halal Food Certifying Agency (CHFCA)
Bu kuruluşlar, üretim süreçlerinin helal standartlarına uygunluğunu denetlemekte ve ürünlerin Müslüman tüketiciler nezdinde güvenilirliğini artırmaktadır. Kanada’da bu kuruluşlar kamuya bağlı olmayıp, federal düzeyde merkezi bir akreditasyon sistemi bulunmamaktadır.
Helal sertifikalı ürünler Kanada pazarında giderek daha görünür hale gelmektedir. Özellikle Müslüman nüfusun yoğun olduğu bölgelerde perakendeciler bu talebe yanıt olarak ürün yelpazesini genişletmektedir. Adonis gibi etnik perakendeciler bu alanda öne çıkmakta olup, sertifikalı ürünler tüketici güveni ve şeffaflık açısından avantaj sağlayabilmektedir.
Helal ürünlerin etiketleme kuralları ile ilgili bilgiye https://inspection.canada.ca/en/food-labels/labelling/industry/method-production-claims#c6 linkinden erişim sağlanabilmektedir.
