Fildişi Sahili
|
Genel Bilgiler Fildişi Sahili'nde ithalat denetimleri, yerel pazarı standart dışı ürünlerden korumak için oldukça sıkı bir Uygunluk Doğrulaması (VoC - Verification of Conformity) programı çerçevesinde yürütülür. Süreç temel olarak şu aşamalardan oluşur: Uygunluk Doğrulaması (VoC) Programı FOB değeri 1.000.000 XOF (yaklaşık 1.500 EUR) üzerindeki tüm düzenlemeye tabi ürünler için bu denetim zorunludur. Denetimler, ürünler henüz ihraç ülkesindeyken (yola çıkmadan önce) başlar. Yetkili Kuruluşlar: Denetimleri devlet adına SGS, Bureau Veritas, Intertek veya Cotecna yapar. Sertifika (CoC): Denetim başarılı olursa bir Uygunluk Sertifikası (CoC) düzenlenir. Bu belge olmadan ürünlerin gümrükten çekilmesi imkansızdır. Denetim Yöntemleri Denetimler, ithalatın sıklığına ve ürünün risk grubuna göre üç farklı rotada yapılır: Rota A (Düzensiz İthalat): Her sevkiyat için fiziksel muayene ve laboratuvar testi yapılır. Rota B (Sık İthalat): Ürünler denetçi kuruma kayıt ettirilir; fiziksel muayene daha seyrek, belge kontrolü ağırlıklı yapılır. Rota C (Sürekli İthalat/Üreticiler): Üretim tesisi denetlenir ve lisanslanır; denetimler minimuma iner. Uygulanan Kontroller Fiziksel Muayene: Ürünlerin miktarı, ambalajı ve işaretlemeleri kontrol edilir. Laboratuvar Testleri: Ürün numuneleri akredite laboratuvarlarda Fildişi Sahili standartlarına (NI) göre test edilir. Etiketleme: Tüm etiketlerin ve kullanım kılavuzlarının zorunlu olarak Fransızca olması ve menşei bilgisini içermesi denetlenir. Varış Noktası Denetimi (Gümrük) Ürünler Fildişi Sahili limanlarına (Abidjan veya San Pedro) vardığında gümrük memurları ve CODINORM yetkilileri şunları kontrol eder:
Eğer bir ürün bu denetimlerden geçmeden ülkeye girerse, ithalatçıya ürün bedelinin %10'u oranında para cezası kesilir ve ürünlerin masrafları ithalatçıya ait olmak üzere geri gönderilmesi veya imhası istenir. Fildişi Sahili'nde ithal edilen ürünler, 2016-1152 sayılı Kararname uyarınca 13 ana ürün grubu altında teknik denetimlere tabi tutulur. Bu denetimler, ürünlerin yerel NI (Norme Ivoirienne) standartlarına veya kabul görmüş uluslararası standartlara (ISO, IEC, Codex vb.) uygunluğunu doğrular. Fildişi Sahili'nde teknik şartları ve ulusal standartları takip edebileceğiniz temel platform, ülkenin resmi standardizasyon kuruluşu olan CODINORM'dur. Bu standartlara erişmek ve teknik gereklilikleri öğrenmek için aşağıdaki kaynaklara bakılabilir: CODINORM Resmi Web Sitesi: Ulusal standartların (NI) ana kaynağıdır. Sitedeki "Catalogue des normes" (Standart Kataloğu) bölümünden güncel listelere ulaşabilirsiniz. PVAN CODINORM: Standartların çevrimiçi olarak satın alınabileceği, güncellemelerin takip edilebileceği ve mobil uygulama üzerinden erişim sağlanabilen yeni nesil bir izleme platformudur. PWIC (Portail Web d’Informations Commerciales): Dış ticaret süreçleri, gümrük tarifeleri ve ürün bazlı yasal düzenlemeler hakkında kapsamlı bilgi sunan bir portaldır. Not: Fildişi Sahili ulusal standartları (NI) genellikle ücretsiz değildir ve telif haklarına tabidir. Standartların tam metni PVAN CODINORM üzerinden veya doğrudan kurumun Abidjan'daki merkezinden satın alınabilir. Daha fazla bilgi almak ve süreçler hakkında info@codinorm.ci adresinden veya +225 27 22 22 34 70 numaralı telefondan bilgi alınabilir. Diğer Önemli Kaynaklar GUCE (Dış Ticaret Tek Pencere Sistemi): İthalat izni ve uygunluk sertifikası (CoC) başvuruları sırasında ürünün tabi olduğu teknik kurallar bu sistem üzerinden görülebilir. Bakanlık Duyuruları: Zorunlu hale getirilen yeni standartlar ve teknik düzenlemeler Ticaret Bakanlığı web sitesinde "Communiqués" (Bildiriler) kısmında yayımlanır. Aşağıda, sektörlere göre temel teknik gereklilikler ve denetim şartlarını içeren özet tablo yer almaktadır: |
Fildişi Sahili İthalat Denetimleri ve Teknik Gereklilikler Tablosu
|
Ürün Grubu / Sektör |
İlgili Teknik Standartlar (NI / ISO / IEC) |
Zorunlu Denetim Şartları ve Özel Notlar |
|
Gıda ve Tarım Ürünleri |
NI 4541 (Pirinç), NI 4015 (Ananas), Codex Alimentarius |
VoC Zorunlu: Fiziksel muayene ve mikrobiyolojik analiz. Kalan raf ömrü min. %50 olmalıdır. |
|
Kozmetik ve Kişisel Bakım |
NI 2015-288 Kararnamesi (Yasaklı Maddeler Listesi) |
Analiz Sertifikası: Hidrokinon ve cıva gibi maddelerin testi zorunludur. Etiketler Fransızca olmalıdır. |
|
Elektrik ve Elektronik |
NI / IEC 60335 (Güvenlik), IEC 60065 |
LVD/EMC Testleri: Voltaj (220V) ve frekans (50Hz) uyumu. Fiş tipleri (Tip C/E) kontrol edilir. |
|
Yapı Malzemeleri |
NI 05-001 (Çimento), NI 01-002 (Çelik) |
Mekanik Testler: Çekme ve basınç dayanımı test raporu gereklidir. Şantiye güvenliği için kritik gruptur. |
|
Kimyasallar ve Boyalar |
NI Standartları ve MSDS (Güvenlik Formu) |
İçerik Doğrulaması: Tehlikeli madde sınıflandırması ve ambalaj sızdırmazlık denetimi yapılır. |
|
Otomotiv Yedek Parça |
ISO/TS 16949, NI Teknik Rehberleri |
Kritik Parça Denetimi: Fren, emniyet kemeri ve camlar için güvenlik sertifikası (E-Mark vb.) istenir. |
|
Tekstil ve Ayakkabı |
NI 07-001 (Tekstil İçeriği), ISO Standartları |
Etiketleme: Materyal içeriği (pamuk, polyester vb.) ve menşei bilgisi Fransızca yazılmalıdır. |
|
Oyuncaklar |
EN 71 Serisi (Güvenlik), NI Standartları |
Güvenlik Testi: Yanıcılık, kimyasal içerik (ftalat) ve fiziksel tehlike (küçük parça) denetimi. |
|
Tıbbi Cihaz ve İlaç |
AIRP Düzenlemeleri, WHO GMP Standartları |
Özel Lisans: VoC'ye ek olarak Sağlık Bakanlığı'ndan (AIRP) ithalat izni ve tescil zorunludur. |
|
Denetim Sürecindeki Önemli Detaylar
Yetkili Kuruluşlar: Denetimler sevkiyat öncesinde SGS, Bureau Veritas, Intertek veya Cotecna tarafından yapılmalıdır.
Değeri 478.000 CFA (yaklaşık 730 EUR) üzerindeki tüm ithalatlar için sistem üzerinden ön beyan oluşturulmalıdır.
Fransızca Dil Şartı: Tüketiciye yönelik tüm bilgiler, kullanım kılavuzları ve uyarılar Fransızca olmalıdır.
KARANTİNA İŞLEMLERİ Fildişi Sahili'nde karantina işlemleri; bitki, hayvan ve gıda ürünlerinin ülkeye girişi sırasında hastalık ve zararlıların yayılmasını önlemek amacıyla Sıhhi ve Bitki Sağlığı (SPS) önlemleri çerçevesinde yürütülür. İthalat süreçlerindeki temel karantina aşamaları şunlardır:
Ön Onay (API): Canlı hayvan, hayvansal ürün ve veteriner ilaçları ithalatı için Hayvansal ve Su Kaynakları Bakanlığı (MIRAH)'ndan önceden İthalat Ön İzni (API) alınması zorunludur.
Sertifika Gerekliliği: Sevkiyatın menşe ülkesinden alınmış orijinal Bitki Sağlık Sertifikası veya Sağlık Sertifikası (Sanitary/Phytosanitary Certificate) ile gelmesi şarttır.
Varış Noktası Denetimi: Abidjan Havalimanı veya limanlara varan tüm taze meyve, sebze ve canlı hayvanlar müfettişler tarafından fiziksel muayeneye tabi tutulur.
Zararlı Tespiti: Bir hastalık veya zararlı tespit edilirse, ürünler ithalatçının masrafıyla ilaçlama (fümigasyon), imha veya geri ihraç işlemlerine tabi tutulur.
Veteriner Muayene Onayı: Hayvansal ürünlerin gümrükten çekilebilmesi için dosya incelemesi ve fiziksel kontrol sonrası Veteriner Muayene Belgesi (Attestation d'Inspection Vétérinaire) düzenlenir.
Karantina İstasyonları: Hastalık şüphesi olan canlı hayvanlar, veteriner hekimlerin tam yetkili olduğu özel karantina bölgelerinde müşahede altına alınabilir.
İşlem Ücretleri: Örneğin, bir veteriner muayene onay belgesinin maliyeti sertifika başına yaklaşık 5.000 FCFA'dır (7,7 Euro civarı)
Etiketleme
Fildişi Sahili'nde etiketleme gereklilikleri hem ithal hem de yerel ürünler için sıkı kurallara tabidir ve temel amaç tüketicinin doğru bilgilendirilmesini sağlamaktır.
Temel Etiketleme Kuralları
Fildişi Sahili'nde ürünlerin piyasaya sürülebilmesi için etiketlerin şu şartları karşılaması zorunludur:
Dil Zorunluluğu: Etiket üzerindeki tüm zorunlu bilgiler Fransızca olmalıdır. Başka diller de bulunabilir ancak Fransızca metin diğerlerinden daha az görünür olamaz.
Menşei Bilgisi: Ürünün üretildiği ülke (örneğin: "Fabriqué en Türkiye") açıkça belirtilmelidir.
Tarih Bilgileri: Üretim tarihi ve son kullanma tarihi (veya tavsiye edilen tüketim tarihi) etiket üzerinde silinmez ve okunabilir şekilde yer almalıdır.
Net Miktar: Ürünün ağırlığı veya hacmi metrik sistem kullanılarak belirtilmelidir.
İçerik Listesi: Tüm malzemeler, ağırlıkça azalan sıraya göre listelenmelidir.
Sektörel Özel Gereklilikler
Gıda Ürünleri: Üreticinin adı ve adresi, kullanım talimatları ve gerekli durumlarda saklama koşulları belirtilmelidir.
Kozmetik ve Hijyen: 2015-288 sayılı Kararname uyarınca, sağlık uyarıları ve özel bileşenlerin dökümü Fransızca olarak sunulmalıdır.
Teknik Ekipmanlar: Yüksek teknolojili cihazların (bilgisayar, telefon vb.) klavyeleri, yazılımları ve kullanım kılavuzları zorunlu olarak Fransızca olmalıdır.
Tütün Ürünleri: Sağlık uyarıları ve özel paketleme kurallarına (2022-75 sayılı Kararname) uyulması şarttır.
Denetim ve Yaptırım
Ürünlerin bu kurallara uygunluğu, ithalat aşamasında VoC (Uygunluk Doğrulaması) programı kapsamında yetkili gözetim firmaları tarafından denetlenir. CODINORM, yerel ürünlerin ulusal standartlara (NI) uygunluğunu onaylar. Etiketleme kurallarına uymayan ürünlerin ülkeye girişine izin verilmez veya yerel piyasada tespit edilirse toplatma ve para cezası uygulanır.
BİTKİ SAĞLIĞI ÖNLEMLERİ Fildişi Sahili'nde bitki sağlığı önlemleri (SPS), tarımsal mirası korumak ve zararlı organizmaların girişini engellemek amacıyla Tarım Bakanlığı'na bağlı Bitki Koruma ve Kontrol Müdürlüğü tarafından denetlenir.
İthalatta ve yerel üretimde uygulanan temel önlemler:
Zorunlu Belgeler ve Ön Onay
Kontrol ve Muayene
Karantina ve Müdahale Tedbirleri
İzleme ve Yerel Tedbirler
Ülke içindeki fidanlıklar ve tarım alanları da düzenli olarak denetlenir. Bir salgın durumunda (örneğin Kakao Şişkin Dal Virüsü - CSSVD), etkilenen bölgeler karantinaya alınarak ürün hareketliliği kısıtlanır.
HELAL BELGELENDİRME Fildişi Sahili'nde Helal sertifikası doğrudan bir devlet kuruluşu tarafından verilmemektedir. Ülkede helal ürünler için özel bir resmi veya hükümet düzenleyici otoritesi bulunmaz. Süreç, dini ve sivil toplum kuruluşları ile bağımsız belgelendirme kurumları tarafından yönetilir:
Dini Otorite (COSIM): "Conseil Supérieur des Imams, des Mosquées et des Affaires Islamiques" (İmamlar, Camiler ve İslami İşler Yüksek Konseyi) ülkedeki en üst İslami otoritedir. Sertifikasyonun dini uygunluğunu denetler ancak teknik bir devlet kurumu değildir. Fildişi Sahili'nde Helal belgelendirme süreci, hem dini hem de teknik standartların birleştiği bir yapıya sahiptir. Ülkede Müslüman nüfusun yoğunluğu nedeniyle Helal sertifikası, özellikle gıda ve kozmetik sektöründe ticari bir avantaj ve güven unsuru olarak kabul edilir.
Özel ve Bağımsız Kuruluşlar: Piyasada Halal Côte d'Ivoire (HALALCI) ve Bureau de Certification Halal Côte d'Ivoire (BCH-CI) gibi bağımsız kuruluşlar analiz, inceleme ve sertifikalandırma hizmeti vermektedir.
Uluslararası Akreditasyon: Bu kuruluşların birçoğu uluslararası düzeyde Dünya Helal Konseyi (WHC) veya İslam Ülkeleri Standartlar ve Metroloji Enstitüsü (SMIIC) gibi yapılarla iş birliği yaparak global geçerliliği olan belgeler sunar.
Devletin bu süreçteki rolü, ürünlerin genel güvenliğini (sağlık ve hijyen) ve etiketleme (Fransızca dil şartı vb.) kurallarını CODINORM aracılığıyla denetlemekle sınırlıdır. İthalat prosedürlerinde helal ve helal olmayan ürünler arasında resmi bir ayrım yapılmaz.
Fildişi Sahili'ndeki Helal belgelendirme yapısı şu şekildedir:
Yetkili Kurumlar
COSIM (Conseil Supérieur des Imams): Fildişi Sahili'ndeki en yüksek İslami otoritedir. Helal standartlarının dini uygunluğunu denetleyen ve sertifikalandırma süreçlerinde rehberlik eden ana kurumdur.
OIC (İslam İşbirliği Teşkilatı) Standartları: Fildişi Sahili, SMIIC (İslam Ülkeleri Standartlar ve Metroloji Enstitüsü) tarafından belirlenen uluslararası Helal standartlarını (OIC/SMIIC 1) temel alır.
Sertifikasyon Süreci
İthal edilen veya yerel üretilen bir ürünün "Helal" olarak kabul edilmesi için şu adımlar izlenir:
Üretim Hattı Denetimi: Ham maddelerin kaynağından paketleme aşamasına kadar hiçbir şekilde "necis" (İslami olarak yasaklanmış) maddelerle temas etmediği doğrulanır.
Kesim Standartları: Et ürünleri için İslami usullere uygun kesim yapıldığına dair yerinde denetim gerçekleştirilir.
Laboratuvar Testleri: Ürünlerde domuz DNA'sı veya alkol kalıntısı olup olmadığını tespit etmek için akredite laboratuvarlarda analizler yapılır.
İthalat ve Tanınırlık
Karşılıklı Tanıma: Türkiye'den (HAK - Helal Akreditasyon Kurumu onaylı) veya diğer İslam ülkelerinden gelen Helal sertifikaları genellikle kabul görmektedir. Ancak, ithalat öncesinde bu sertifikanın COSIM veya ilgili bakanlık birimleri tarafından onaylanması (vize edilmesi) gerekebilir.
Etiketleme: Helal sertifikalı ürünlerin üzerinde "Halal" logosunun bulunması ve bu logonun sertifika veren kurumla eşleşmesi zorunludur.
Teknik ve İdari Denetim
CODINORM: Teknik bir engel olmamakla birlikte, ürünün genel güvenliği ve etiketleme kuralları için CODINORM standartlarına da uyulması şarttır.
NOT:
Fildişi Sahili’nde “Helal Cote d’Ivoire” adlı fuar organizasyonunda sorulan sorulardan birinde genel olarak ürün güvenliği alanında da sorulan bazı sorular gündeme getirilmiştir. Ancak denetimlerin her ürün için ayrı ayrı yapılması mümkün olmadığından bir risk analizi çerçevesinde hareket edildiği belirtilmektedir. Yine de Fildişi Sahili’nde söz konusu denetimlerin yapılma şekli, sıklığı vb konular hakkında yeterli bilgi edinilememektedir. Daha önce de değinildiği gibi genel olarak ürün güvenliğine ilişkin süreçlerin gelişme aşamasında olduğu ifade edilebilir.
|
