Ruanda’da ithalatçılar, Ruanda Development Board (RDB) tarafından tutulan Resmi İthalatçılar Kaydı'na kaydolmalı ve listelenmelidir. 500'den fazla farklı kalemi (tarım ürünleri, tekstil, kimyasallar, elektronik ve otomobil parçaları dahil) ithal etmeye uygun olmak için, ithalatçıların bu sektör kayıtlarında listelenmek üzere Ruanda Development Board (Ruanda Kalkınma Kurulu)’na başvurmaları gerekir. 

Yurt içi mal ve hizmetlerin yanı sıra, Ruanda’ya ithal edilen ürünlerin de teknik düzenlemelere uyması zorunludur. RSB (Rwanda Standards Board) tarafından denetlenen ve koordine edilen teknik düzenlemelere ve standartlara ilgili bağlantıdan http://www.portal.rsb.gov.rw/  arama yapılarak ulaşılabilmektedir.

Ayrıca 2012 yılında başlatılan Ruanda Elektronik Tek Pencere (ReSW) ile gümrük ve ticaret süreçlerini basitleştirilerek uluslararası ticaret kolaylaştırılmıştır. Devlet kurumları ve ticaret topluluğu arasında verimli bilgi paylaşımını sağlayarak gümrükleme sürelerini ve ticaretle ilgili maliyetleri azaltmak için ReSW, şirketlerim tüm düzenleyici gereklilikleri kapsayan tek bir beyanname sunmalarına olanak tanıyarak şeffaflık, hız ve daha iyi ticaret kolaylığı sağlamaktadır. Rwanda e-Single Window (https://www.sw.gov.rw/)

Ayrıca Ruanda'da genellikle Ürün Uygunluk Sertifikası (CoC - Certificate of Conformity)'dır. Bu sertifika, ürünün Ruanda standartlarına uygun olduğunu kanıtlar ve gümrük çıkış/varış işlemlerinde zorunlu olabilmektedir. İthalatçı, ürünün ilgili zorunlu standarda uygunluğunu kanıtlamak için RSB'ye veya RSB tarafından akredite edilmiş özel bir sertifikasyon kuruluşuna başvurmalıdır. Süreç ve ücret, ürünün karmaşıklığına ve test gerekliliklerine bağlıdır. RSB'nin fiyat listesi ve süreçleri web sitesinde mevcuttur. Sertifikalar genellikle tek seferlik sevkiyatlar için verilir veya belirli bir süre (örneğin 1 yıl) için geçerli olabilmektedir.

Teknik düzenlemeler, genellikle ürün güvenliği, sağlık, çevre, telekomünikasyon, kullanıcıya yönelik bilgi ve enerji verimliliği alanlarında uygulanan uyulması zorunlu düzenlemeler olup; teknik düzenlemeleri ve etiketleme gerekliliklerini içermektedir. İthal edilecek mallardan teknik düzenlemeye tabi olanların, ilgili düzenlemeye uygunluğunun yetkili devlet kurumları veya akredite özel sertifikasyon kuruluşları tarafından uygunluk değerlendirmesine tabi tutulması, denetlenmesi ve belgelendirilmesi gerekmektedir. Herhangi bir kişi ve kurum, ilgili komiteye yeni standart oluşturulması veya mevcut standartta değişiklik yapılmasını talep edebilmektedir. 

Standartlar, mal ve hizmetlerin kalitesini geliştirmek ve bilgi vermek amacıyla kullanılmakta olup, ulusal standardizasyon kuruluşları tarafından denetlenmektedir. Bu standartlara uyum, yalnızca bir ürünün bu standartları karşılaması talep edildiğinde, kamu alımlarında belirtildiğinde veya bir teknik düzenlemeler ile uyumu belirlendiğinde zorunludur ve Uygunluk Sertifikası ile kanıtlanır. 

Bunun dışında ilgili sektöre göre diğer bakanlıklar ve kurumlar tarafından düzenlenen ihracatta zorunlu belgeler de mevcuttur.

    
Belirli Sektörlerde Teknik Düzenlemeler Tablosu

Nihai bir ürünün teknik düzenlemeye uygunluk belgesi; tüm parçalar ve parça/bileşenler ilgili tarife fraksiyonlarıyla birlikte sertifikada listelendiği veya tüm parçalar ve parça/bileşenler sertifika ile aynı teknik düzenlemeye karşılık geldiği takdirde aynı malın parçalarını veya bileşenlerini kapsayabilmektedir. Nihai ürüne ait parçalar ve parça/bileşenler, yalnızca belgelendirme kuruluşu teknik düzenleme sertifikasında listelenen tarife kalemlerinin her biri için ilgili bilgileri ilettiğinde, gümrükleme işleminde ayrı olarak sunulabilmektedir.

Ülkeye giriş noktasında, teknik düzenlemeye uyumunun kanıtlanması gereken malların belgelendirme kuruluşu tarafından belgelendirilemediği durumlarda, ithalatçının Ruanda Standartlar Kuruluna aşağıdaki bilgi ve belgeleri sunması gerekmektedir:

• Malın belirli bir teknik düzenleme kapsamında sertifikasyon için uygun olmadığının nedenlerini belirten yazılı talep
• İthal edilecek malın fiziksel ve/veya elektrik özelliklerinin belirtildiği talimatlar ve teknik sayfa
• İlgili mallar için geçerli olan tarife kodu
• Fotoğraflar ve/veya örnekler
• Ürünün menşe ülkedeki teknik kurallara veya düzenlemelere uygun olarak laboratuvar testlerine tabi tutulduğunu gösteren destekleyici belgeler
• Ruanda’da sertifikasyon kuruluşunun laboratuvar görüşü alması veya malların bireysel olarak sertifikalandırılamayacağını belirleyen kararı olması durumu
• İsteğe bağlı olarak görsel inceleme veya uygun olduğunda bir test laboratuvarına gönderim için numuneler

Ruanda'ya bitki ve bitkisel ürünler (taze meyve ve sebzeler dahil) ithal etmek için Ruanda Tarım ve Hayvancılık Kaynakları Geliştirme Kurulu (RAB)'dan ön ithalat izni alınması zorunludur. İthal edilen tüm bitkisel ürünlerin, ihracatçı ülkenin resmi kurumu tarafından düzenlenmiş ve Ruanda'nın gerekliliklerini karşılayan uluslararası geçerli bir fitosaniter sertifikaya sahip olması gerekir. Bu sertifika, ürünün belirli zararlı ve hastalıklardan arındırıldığını taahhüt etmektedir. Ruanda'nın ülkeye girişini yasakladığı karantinaya tabi zararlı organizmaların bir listesi mevcuttur.

Bazı yüksek riskli ürün kategorileri için (özellikle hayvansal ürünlerde) ihracatçı ülkede ön inceleme ve onay süreci istenebilmektedir. Ruanda'ya varan tüm tarımsal ürünler, gümrük noktalarında RAB görevlileri tarafından fiziksel olarak kontrol edilir. Belgelerin ve ürünün uygunluğu kontrol edilir. Uygun bulunmayan ürünlerin girişine izin verilmez; gerekirse imha edilir veya iade edilir.

Ruanda'da ilaçlar ve tarım kimyasallarının (pestisitler vb.) ruhsatlandırılması ve pazara girişi sıkı bir şekilde düzenlenmiştir. İnsan ilaçları için Ruanda İlaç ve Tıbbi Cihazlar Otoritesi (RPMDA), veteriner ilaçları için ise RAB sorumludur. Süreç, detaylı teknik dosya sunumu, kalite, güvenlik ve etkinlik değerlendirmesini içerir ve zaman alıcı olabilmektedir. Pestisitlerin ithalatı, satışı ve kullanımı RAB tarafından sıkı bir şekilde kontrol edilir. Ürünün Ruanda'nın iklim ve tarım koşullarında etkinliğini ve güvenliğini kanıtlamak için yerel denemeler de dâhil olmak üzere kapsamlı bir değerlendirme süreci vardır. Denetim, test ve laboratuvar analiz maliyetleri genellikle ithalatçı veya ihracatçı tarafından karşılanır.

Ruanda'da etiketleme standartları, özellikle gıda, ilaç ve kozmetik ürünleri için sıkı düzenlemelere tabidir. Etiketlerde resmi dillerden biri (İngilizce, Fransızca veya Kinyarwanda) kullanılmalıdır. Ürün adı, Üretici veya ithalatçının adı ve adresi, Net miktar (ağırlık, hacim veya adet), Üretim tarihi ve son kullanma tarihi, İçerikler veya bileşenler listesi, Besin değerleri (gıda ürünleri için), Kullanım talimatları ve uyarılar (ilaç ve kimyasal ürünler için) yer almalıdır. Özellikle kimyasal ürünler ve ilaçlar için gerekli uyarılar etikette belirtilmelidir.

Ruanda'ya ithal edilen veya Ruanda'dan ihraç edilen ürünlerin ambalaj ve etiketleme standartlarına uygun olması gereklidir. İthal edilen ürünlerin ambalaj ve etiketleri, Ruanda standartlarına uygun olmalıdır. Etiketlerde zorunlu bilgilerin eksiksiz olarak yer alması gereklidir. Standartlara uygun olmayan ürünlerin ülkeye girişine izin verilmemektedir.

İhraç edilecek ürünlerin ambalaj ve etiketleri, hedef ülkenin standartlarına uygun olmalıdır. Özellikle Avrupa Birliği ve Doğu Afrika Topluluğu (EAC) ülkelerine ihracatta etiketleme kurallarına dikkat edilmelidir. Ruanda Standartlar Kurumu (RSB), ambalaj, paketleme ve etiketleme standartlarının uygulanmasından sorumludur. RSB, piyasa denetimleri yaparak ürünlerin standartlara uygunluğunu kontrol eder. Standartlara uygun olmayan ürünler için cezai yaptırımlar uygulanabilir.

Ruanda’da Ticaret ve Sanayi Bakanlığı, 3/07/2013 tarihli 21/2013 sayılı genelgesi ile bir dizi zorunlu standart belirlemiştir ve dolayısıyla düşük kaliteli, standart altı veya sahte ürünlerin girişini sınırlamaktadır. Zorunlu standartlar, güvenli olmayan ürün ve hizmetlere karşı korumanın bir güvencesini oluşturur ve tüketicileri yanıltabilecek yanıltıcı ürünlerin piyasadaki varlığını sınırlamaktadır. Zorunlu standartlar, bir ürün, süreç veya üretim yöntemine uygulanan terminoloji, semboller, ambalajlama, işaretleme veya etiketleme gerekliliklerini kapsamaktadır. En kapsamlı zorunlu etiketleme standartları gıda ve tarım ürünlerinde yer almakta olup işlenmiş ve işlenmemiş gıdalar, süt ürünleri, su, meyve suları, tahıllar, şeker, tuz, et ürünleri, bitkisel yağlar, çay, kahve ve gıda katkı maddeleri için standartları içermektedir. Diğer kapsamlı bölüm, kimyasallar ve yapı malzemeleridir. Çimento, boya, deterjanlar, plastik su boruları gibi inşaat malzemeleri ve endüstriyel kimyasallar için standartlar belirlenmiştir. Buradaki odak, dayanıklılık, güvenlik ve çevresel etkidir. Elektrikli ve Elektronik Ekipmanlarda ise enerji verimliliği, elektriksel güvenlik ve elektronik atık (e-atık) yönetimi için gereklilikler getirilmiştir. Cihazların güvenli ve çevreye duyarlı olması hedeflenmektedir. Makine ve Taşıt Ekipmanlarında ise araç lastikleri, aküler ve benzeri ürünler için performans ve güvenlik standartları belirlenmiştir. Tekstil ve Deri Ürünlerinde ise giysi, kumaş ve deri ürünlerinin kalitesi, dayanıklılığı ve güvenliği (örneğin, zararlı kimyasalların sınırlandırılması) ile ilgili standartlar içermektedir. Ayrıntılı bilgi için https://www.rsb.gov.rw/fileadmin/user_upload/footer_files/Compulsory-mandatory_stds_booklet.pdf adresi ziyaret edilebilir.

Ruanda Tarım ve Hayvancılık Kaynakları Kurulu (RAB), bitki sağlığı, veteriner hizmetleri, gıda güvenliği ve biyogüvenlik politikalarını uygulamakla görevli merkezi teknik otoritedir. Ruanda'ya ithal edilecek tüm bitkisel ve hayvansal ürünler, menşe ülke veya herhangi bir STA'dan bağımsız olarak, RAB'ın belirlediği bitki ve hayvan sağlığı (sanitary and phytosanitary - SPS) önlemlerine tabidir. Ruanda'da da ithalat gereklilikleri ürüne ve tarife koduna göre değişir. Ancak, menşe ülke de dolaylı olarak önem taşır. İhracatçı ülkenin yetkili kurumu tarafından (Türkiye için Tarım ve Orman Bakanlığı) düzenlenmiş ve Ruanda'nın (RAB'ın) talep ettiği spesifik gereklilikleri karşılayan bir sertifika zorunludur. Bu gereklilikler, ihracatçı ülkede belirli bir zararlının veya hastalığın bulunup bulunmamasına göre şekillenir. Yeni bir ürün veya yeni bir menşe ülkeden ithalata izin verilmeden önce, RAB bir Pest Risk Analizi yapar. Bu analiz, ürünün taşıdığı potansiyel riski (zararlı organizmalar) bilimsel olarak değerlendirir. Doğu Afrika Topluluğu (EAC) ve diğer Afrika kuruluşları çerçevesinde, üye ülkeler bitki ve hayvan hastalıklarını izlemek, ortak standartlar geliştirmek ve bilimsel araştırma yapmak için birlikte çalışmaktadırlar. Ruanda, özellikle tarımsal araştırma ve kapasite geliştirme konusunda diğer ülkeler ve uluslararası kuruluşlarla (FAO, World Bank gibi) ikili projeler yürütmektedir.

Ruanda’da Helal Sertifikasyonu bir ürünün İslami şartların gereklerini karşıladığını gösteren bir belgelendirme süreci olup; gönüllü bir teknik-dini sertifikadır. Helal sertifikasının bir şirket tarafından temin edilmesi, ürünlerin ve/veya hizmetlerin İslam Hukuku hükümlerine uygun olarak hazırlandığını ve/veya sunulduğunu garanti etmektedir.

Ruanda makamları tarafından Helal Sertifikası alınması gerekli değildir. Ruanda Helal Sertifikasyonu, tüm Müslümanların tükettikleri et ve ürünlerinin "gerçekten Helal" olduğundan emin olmalarını sağlamak amacıyla kurulmuştur. Ruanda Helal Sertifikasyonu, Müslüman toplumun yararına Helal ürünleri izleyen, denetleyen ve sertifikalandıran bağımsız, özel ve kayıtlı bir kuruluştur.  Bu kuruluş, hem yerli hem de yabancı tüketiciler için İslami Hukuk ve uluslararası kabul görmüş ve güvenilir standartlara paralel olarak Helal gıda ürünleri denetimi gerçekleştirmektedir.

Ruanda'da, Müslüman pazarına hizmet vermeye yönelik kalite standartlarının uygulanmasında faaliyet gösteren şirketleri belirleyen Helal Ruanda Mührü uygulanmakta olup, anılan mühür Ruanda'daki oteller, seyahat acenteleri, restoranlar ve turist rehberleri tarafından edinilebilmektedir. Halihazırda Ruanda’da Helal Sertifikası alan şirketler Inyange Industries (15 ürün), Safa Bakeries (30 Ürün), Peal Poultry East Africa Ltd (1 Ürün), Rugari Gako Slaughter House (1 Ürün) ve Sina (1 Ürün)’dur.

Zorunlu Olmayan Helal Gıda Standardında belirtilen, Helal mührü ile etiketlenen ve Müslüman topluluklar tarafından tüketime uygun gıdaları üreten şirketlerin denetimi ve gözetiminin yanı sıra, anılan mühürle etiketlenmiş ürünlerin sertifikasyonu RHC (Rwanda Halal Certification) tarafından akredite edilmiş sertifikasyon kuruluşlarının gözetimine tabidir.  

Ruanda’da ürün sertifikaları tarife kodlarına göre düzenlenmektedir. Helal ürünler söz konusu olduğunda ise, ürünün menşe ülkesinde düzenlenen Helal Sertifikası’nın sunulması yeterlidir. Hayvansal veya bitkisel ürünler için, RHC tarafından talep edilen Sağlık Sertifikaları ve Bitki Sağlığı Sertifikaları da sunulmalıdır. RHC (Rwanda Halal Certification) kurumu, RSB(Ruanda Standartlar Kurulu), Kenya Helal Sertifikasyon Bürosu, Helal Araştırma Konseyi ile işbirliği içerisinde çalışmaktadır. Ayrıntılı bilgi için  https://rwandahalalcertification.org.rw/ adresi ziyaret edilebilir.