İthalat uygulamaları, “2010/23 Sayılı Ticaret ve 2010/10 Sayılı Gümrük” Kanunlarına istinaden çıkartılan Ekonomi ve Ticaret Bakanlığının Kararları
https://lawsociety.ly/en/ kapsamında yürütülmektedir.
Sevk Öncesi İhracatta Gözetim Belgesi ve Bazı Ürünler İçin Uygunluk Belgesi Zorunluluğu
- Hukuki Çerçeve
Libya’da ithalat işlemleri büyük ölçüde akreditif (Letter of Credit – LC) sistemi üzerinden yürütülmektedir. Libya Merkez Bankası’nın (Central Bank of Libya – CBL) 30 Nisan 2015 tarihli ve 96 sayılı Kararı (Resolution No. 96/2015) uyarınca, akreditif kapsamında Libya’ya ithal edilen mallar için sevkiyat öncesi gözetim uygulanmaktadır.
Bu kapsamda:
- Sevkiyat öncesinde bağımsız bir gözetim kuruluşu tarafından denetim yapılması,
- Denetim sonucunda düzenlenen Sevk Öncesi Gözetim Sertifikası (Certificate of Inspection (CoI)) belgesinin bankaya ibraz edilmesi,
akreditif işlemlerinde bankalar tarafından aranan temel şartlardan biridir.
Uygulamada CoI belgesinin bulunmaması veya belgelerde uyumsuzluk olması halinde ödeme süreci risk altına girebilmektedir.
Libya Merkez Bankası dönemsel olarak döviz likiditesine bağlı olarak akreditif açılışlarını geçici olarak sınırlayabilmektedir. Ancak LC ile yapılan işlemlerde CoI zorunluluğu mevzuat çerçevesinde yürürlüktedir.
- Gözetim Şirketleri
2017 yılı itibarıyla Libya Merkez Bankası tarafından gözetim hizmeti verebilecek şirketler sınırlı bir liste kapsamında belirlenmiştir. Bu listede:
- Lloyd’s Register
- Bureau Veritas
- DNV-GL
- GQS Global Quality and Services
- General Inspection Technical Office (GITO)
yer almıştır. Söz konusu liste dönemsel olarak güncellenebilmektedir.
Mevzuat çerçevesi devam etmekle birlikte, uygulamada:
- Gözetim şirketlerinin kabulü bankalar arasında farklılık gösterebilmekte,
- Bazı durumlarda uluslararası gözetim kuruluşlarının sertifikaları kabul edilebilmektedir.
Bu nedenle Libya’ya ihracat yapacak firmaların:
İşlem öncesinde akreditifi açan Libya’daki ticari bankadan, kabul edilen gözetim şirketini yazılı olarak teyit etmeleri önem arz etmektedir.
Resmî düzenleme ile bankaların fiilî uygulaması arasında farklılık oluşabileceği dikkate alınmalıdır.
- Uygunluk Belgesi (Certificate of Conformity – CoC)
Sevk öncesi gözetim belgesine ek olarak bazı ürün gruplarında uygunluk değerlendirmesi talep edilebilmektedir.
Bu kapsamda özellikle:
- Libya Ulusal Standartlar ve Ölçüm Merkezi (LNCSM)
- Libya Gıda ve İlaç Kontrol Merkezi (FDCC)
yetkili kurumlar olarak rol oynamaktadır.
Uygunluk değerlendirmesi talep edilebilen başlıca ürün grupları şunlardır:
- Gıda ürünleri ve hayvan yemleri
- Tıbbi malzemeler ve ilaçlar
- Çocuk oyuncakları
- Kozmetik ürünler
- Tekstil ürünleri (özellikle çocuk kıyafetleri)
- Araç lastikleri ve otomotiv sarf malzemeleri
- Gübreler ve pestisitler
- Kişisel koruyucu ekipman (KKD)
- LPG tüpleri ve basınçlı ekipman
- Temizlik ürünleri ve deterjanlar
- Boya ve kimyasal ürünler
Gıda ve ilaç ürünlerinde CoI belgesine ek olarak sağlık sertifikaları, analiz raporları ve ürün kayıt belgeleri talep edilebilmektedir.
- Libya’da İthalat Süreci (Genel Çerçeve)
Aşağıdaki süreç genel uygulamayı özetlemekte olup, banka, ürün grubu ve güncel idari talimatlara göre ilave belge talep edilebilmektedir.
- İthalatçı firma, Libya Ekonomi ve Ticaret Bakanlığı’ndan ürün bazlı ithalat ruhsatı almalıdır.
- İthalatçıların Libya Gümrük İdaresi tarafından verilen Statistical Card’a sahip olmaları gerekmektedir.
- İthalatçı, ihracatçıdan proforma fatura temin ederek ticari bankaya başvurur.
- Ticari banka, başvuru sahibinin hesabından Libya Dinarı cinsinden eşyanın ithal bedelini Libya Merkez Bankasına (CBL) aktarır ve yabancı para cinsinden akreditifin açılmasını sağlar.
- İthalatçı, akreditifin bir sureti ile birlikte ticari bankadan temin edilen banka teyit yazısı ve ilgili diğer belgelerle gümrüğe başvurur. Banka teyit yazısında akreditifin CBL kanalıyla açıldığı ve ithal edilecek eşyanın tanımı ile bedeline ilişkin bilgiler yer alır. Bankaca onaylanmış belge talebi, işlem türüne ve güncel uygulamaya göre değişiklik gösterebilir.
Genellikle aşağıdaki belgeler talep edilmektedir:
|
|
Banka
|
Gümrük İdaresi
|
|
Ticari Fatura (Commercial Invoice)
|
✔
|
✔
|
|
Çeki Listesi (Packing List
|
✔
|
✔
|
|
Konşimento (Bill of Lading)
|
✔
|
✔
|
|
Menşe Şahadetnamesi (Certificate of Origin)
|
✔
|
✔
|
|
Gözetim Sertifikası (Certificate of Inspection - Col)
|
✔
|
Bazı durumlarda
|
|
Ürüne bağlı uygunluk belgeleri
|
Bazen
|
✔
|
|
Banka teyit yazısı
|
✔
|
Dönemsel
|
|
300 No.lu Form (ARMN 18/2006) (Form 4 olarak bilinir)
|
✔
|
X
|
|
Elektronik Yük Takip Belgesi (Electronic Cargo Tracking Note - ECTN)
|
LC şartına bağlı
|
✔
|
Belgelerdeki herhangi bir uyumsuzluk banka tarafından ödeme sürecini durdurabilmektedir.
- İlave Operasyonel Hususlar
Uygulamada aşağıdaki konulara dikkat edilmesi önem arz etmektedir:
- Belgelerin Arapça tercümesi veya Arapça açıklama içermesi talep edilebilmektedir.
- Menşe şahadetnamesi için Ticaret Odası onayı ve dönemsel olarak Libya Konsolosluğu tasdiki istenebilmektedir.
- Libya’ya yapılan sevkiyatlarda Elektronik Yük Takip Belgesi (Electronic Cargo Tracking Note - ECTN) sistemi uygulanabilmektedir.
Bu hususlar dönemsel olarak değişebildiğinden işlem öncesinde teyit edilebilir.
Karantina İşlemleri
Libya, İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) çatısı altında faaliyet gösteren SMIIC’in, dünya genelinde yaygın helal ürün standartlarının ve bu alanda devletlerarası akreditasyona dayanan güvenilir bir belgelendirme sisteminin tesisi politikalarını benimsemektedir. Küresel düzeyde belgelendirme, akreditasyon sistemi ve helal standartları uygulanmaya çalışılsa da, fiili durumda sıklıkla keyfi uygulamalarla karşılaşılabilmektedir.
