Fransa
Avrupa Birliği (AB), Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) ve İktisadi İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) üyesi olan Fransa’nın kalite altyapısı, AB teknik mevzuatına, DTÖ Ticarette Teknik Engeller Anlaşması (TBT) kapsamındaki uluslararası kurallara ve ulusal standartlara tabidir. Uluslararası normların ve uyumlaştırılmış AB mevzuatının dışında kalan düzenlenmemiş alanda da AB üyesi ülkelerle karşılıklı tanıma prensibi uygulanmaktadır.
Diğer taraftan, Fransa, piyasaya arz edilecek ürünlerin insan ve hayvan sağlığına, can ve mal güvenliğine, çevreye zarar vermeyen ürünler olması ile tüketici haklarına yönelik önlemlerin alınması hususunda hassas davranan bir ülkedir. Bu itibarla, 12 Temmuz 1983 ve 83-642 sayılı karar ile mevzuat ve uygulama hakkında danışma merci olarak görev yapması öngörülen Ulusal Tüketim Konseyi (Conseil National de la Consommation-CNC https://www.economie.gouv.fr/cnc) kurulmuştur. Konsey, Ekonomi, Finans ve Endüstriyel ve Dijital Egemenlik Bakanlığı’na[1] bağlı bir kuruluş olarak devlet ve tüketici haklarına yönelik kuruluşların eşit sayıda temsilcilerinden oluşmakta ve uzlaşı prensibiyle çalışmalar sürdürmektedir.
Bu çerçevede, tüketici haklarına ilişkin ihlal ve eksiklikler hâlihazırda Ekonomi Bakanlığı, Rekabet, Tüketim ve Sahteciliğin Önlenmesi Genel Müdürlüğü’nün (DGCCRF) https://www.economie.gouv.fr/contact/contacter-la-dgccrf?dest=particulier adresinde bulunan alanlardan faydalanılarak özel ve tüzel kişilerce bildirilebilmektedir.
AB’de akreditasyonun, piyasa gözetimi ve denetiminin (PGD) kurallarını düzenleyen 765/2008/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü, Fransa’da konuya ilişkin ana kuralları belirlemektedir. Bu faaliyetin temel amacı ürünün menşei ne olursa olsun özellikle tüketicinin sağlığını ve güvenliğini garanti altına alabilmeye yönelik uygulamaların sadece Fransa’da değil aynı zamanda tüm AB pazarında temin edilmesidir.
Fransız standartlar sistemi, sektörel standart bürolarının (Bureaux de Normalisation Sectoriels - BNS) çalışmaları ile pek çok sektörde ortak alanları düzenleyen resmi standart kuruluşu Fransa Standartlar Birliği (Association Française de Normalisation - AFNOR) düzenlemelerine dayanmaktadır. AFNOR’un bu koordinatör rolü, 16 Haziran 2009 tarihli ve 10 Kasım 2021’de değiştirilen cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle tanımlanmıştır.
AFNOR, Uluslararası Standardizasyon Teşkilatı (Organisation Internationale de Normalisation - ISO), Avrupa Standardizasyon Komitesi (Comité Européen de Normalisation - CEN), Avrupa Elektroteknik Standardizasyon Komitesi (CENELEC) ve Uluslararası Elektroteknik Komisyonu (IEC) nezdinde Fransa’yı temsil etmektedir.
AFNOR, Norme Française (NF) olarak kısaltılan Fransız standartlarını onaylamakta ve yayımlamaktadır. NF standartları; yalnızca Fransa’ya özgü ulusal standartlar olabileceği gibi, ISO ve CEN tarafından kabul edilen uluslararası ve Avrupa kökenli standartların Fransızca versiyonları da olabilmektedir. Bu nedenle standartların kodlaması NF, NF EN, NF ISO, NF EN ISO, NF IEC gibi farklı formatlarda olabilmektedir.
AFNOR aynı zamanda işletme sistemi, ürün, hizmet ve mesleki yeterlilik konularında AFAQ markası altında belgelendirme yapmakta; NF markası ile de sanayi, tüketim ve çevre odaklı çeşitli ürünler için belgelendirme sağlamaktadır. Ayrıca NF Service (hizmetler için) ve NF Validation (gıda analiz kitleri için, ISO 16140-2 protokolüne uygun) gibi özel sertifikasyon programları bulunmaktadır.
AB direktifleri çerçevesinde de tıbbi cihazlar, kişisel koruyucu donanımlar, çelikten inşaat malzemeleri, kireç, granüller, duman/yangın alarm ve donanımları, ateşe ve yangına dayanıklı kapı ve pencereler, beton yapıları koruyucu sistem ve ürünler, kiremitler, hidrolik yol bağlayıcıları, bitümler ve bitümlü bağlayıcılar, satıh kaplamaları gibi birçok ürün için CE belgelendirmesi yapılabilmektedir.
NF belgelendirmesini Fransız ithalatçılar, AB teknik düzenlemelerinin öngördüğü belgelendirmeye veya AB uyumlu standartlara ek olarak talep edebilmektedir. Bu kapsamda, NF belgesi veren temel kurum AFNOR’dur. Ancak, AFNOR tarafından tanınmış uygunluk değerlendirme kuruluşları da NF belgesi verebilmektedir.
NF belgesi; kömürlü ızgaralar/barbeküler, yangın söndürücüler, motosiklet kaskları, düdüklü tencereler, sobalar, kaplamada kullanılan kayagan taşları, gazla çalışan cihazlar gibi farklı ürün gruplarında talep edilebilmektedir.
Ayrıca AFNOR, aralarında ISO 14001, ISO 22301, ISO 27001, ISO 45001, IATF 16949, HACCP gibi birçok uluslararası standardın da belgelendirmesini yapmaktadır. Kuruluşun sektörel sertifikasyon kapsamları arasında: uzay/havacılık, tarım/gıda, otomotiv, bankacılık/sigortacılık, inşaat, enerji, demiryolu, mesleki eğitim, gayrimenkul, sanayi, bilgi teknolojileri, sağlık/halk sağlığı, hizmetler, kamu hizmetleri, turizm ve ulaştırma/lojistik yer almaktadır.
Detaylı bilgi sayfaları:
https://normalisation.afnor.org/vous-faites-les-normes/
https://certification.afnor.org/recherche/?rech=AFAQ&IdPrestation=&IdSecteur=&IdThematique
Norme Française sektörleri:
https://certification.afnor.org/recherche/?rech=NF&IdPrestation=&IdSecteur=&IdThematique=
https://marque-nf.com/trouver-une-certification-nf/
Norme Française belgelendirme kuruluşları:
https://marque-nf.com/faire-certifier-ses-produits-ou-services/les-organismes-certificateurs/
CE işareti sektörleri:
https://certification.afnor.org/recherche/?rech=marquage+CE&IdPrestation=&IdSecteur=&IdThematique
b) Teknik Düzenlemeler
Fransa, AB Teknik mevzuatını esas almakta ve uygulamaktadır. Ürün güvenliği konusundaki AB mevzuatına uyum ve mevzuatın uygulanmasından sorumlu temel birim Ekonomi, Finans, Sanayi ve Dijital Egemenlik Bakanlığı, Rekabet Tüketim ve Sahteciliğin Önlenmesi Genel Müdürlüğü (DGCCRF) ’dür.
Detaylı bilgi sayfaları:
https://www.economie.gouv.fr/dgccrf/comprendre-la-dgccrf/les-missions-de-la-dgccrf
c) AkreditasyonFransız Akreditasyon Komitesi – COFRAC (Comité Français d’Accréditation), 1994 yılında Fransa’da akreditasyon faaliyetlerini yürütmek üzere kurulmuştur. 19 Aralık 2008 tarihli bir Kararname ile (2008-776 sayılı Ekonomi Modernizasyon Yasası’nın 137. maddesi çerçevesinde) Fransa'nın tek ulusal akreditasyon kuruluşu olarak resmî tanınma kazanmıştır.
COFRAC; European co-operation for Accreditation (EA), International Accreditation Forum (IAF) ve International Laboratory Accreditation Cooperation (ILAC) gibi bölgesel ve uluslararası akreditasyon organizasyonlarına üyedir ve bunlarla çok taraflı tanıma anlaşmalarına (mutual recognition agreements – MLA/MRA) taraftır.
d) Ürün güvenliği
Fransa Ekonomi, Finans, Sanayi ve Dijital Egemenlik Bakanlığı’na bağlı Rekabet, Tüketim ve Sahteciliğin Önlenmesi Genel Müdürlüğü (DGCCRF), ürün güvenliği konusunun koordinasyonundan ve takibinden sorumlu ana idaredir. Gıda veya gıda dışı tüm ürünlerin her aşamasında (üretim, ithalat, dağıtım, ihracat) ve hizmetlerde ticari faaliyetin şekli ne olursa olsun denetim, takip ve yaptırım işlemlerini başlatma yetkisi bulunmaktadır. DGCCRF, belirlenmiş kuruluşların bulunmadığı tüm alanlarda sorumlu ve yetkilidir. Ayrıca, tüketicinin korunmasından, piyasada fiyat kontrolünden ve haksız rekabetin önlenmesinden de sorumludur. Tüketim ve rekabete ilişkin ikili ve çoklu anlaşmaların uygulanmasına destek vermektedir.
DGCCRF; gıda ürünlerinde içerik, beslenme değerine ilişkin etiketleme, bilgilendirme, hijyen, soğuk zincir durumu; gıda dışı ürünlerde ise etiketleme, CE işareti, ürün kayıt ve test şartlarına uyum gibi unsurların gözetimi ve denetiminden sorumludur. Yüksek riskli ürünlerde (oyuncaklar, bebek ürünleri, spor ve eğlence malzemeleri, kişisel koruyucu donanımlar, kozmetikler, kimyasal maddeler) daha etkin denetim yapmaktadır. Bu çerçevede ürünlerin piyasaya ilk arz koşullarını detaylı olarak incelemekte (Contrôles de la Première Mise sur le Marché – CPMM), piyasa, risk ve kalite koşullarına uyum durumlarına bakmaktadır. Ürünlerden örnek alıp uygunluk değerlendirmesi için laboratuvarlara ve ilgili kamu kurumlarına yönlendirmektedir. Bu kurumlar temel olarak: Fransa Gıda, Çevre ve İş Sağlığı Güvenliği Ulusal Ajansı (Agence nationale de sécurité sanitaire de l’alimentation, de l’environnement et du travail – ANSES) ve Fransa İlaç ve Sağlık Ürünleri Güvenliği Ulusal Ajansı (Agence nationale de sécurité du médicament et des produits de santé – ANSM) olarak yapılanmıştır.
Diğer taraftan, DGCCRF, AB’nin güvensiz ürün bildirim sistemleri RASFF (Rapid Alert System for Food and Feed) ve RAPEX (Rapid Exchange of Information on Non-Food Products) nezdindeki işlemleri yürütmektedir.
[1] Raporun sonraki kısmında Ekonomi Bakanlığı denilecektir.
